Psychologia i psychoterapia humanistyczna - Carl Rogers
Carl Rogers był współtwórcą podejścia humanistycznego w psychologii. Dziś kojarzony jest nieodłącznie z psychoterapią humanistyczną, terapią humanistyczną lub terapią skoncentrowaną na osobie. Podejście to stało się jednym z głównych kierunków we współczesnym rozumieniu człowieka. Wiele jego idei wywarło wpływ nie tylko na psychoterapię humanistyczną, lecz także na inne kierunki terapeutyczne.
Relacja w psychoterapii humanistycznej
Carl Rogers w połowie XX-wieku stworzył nurt zwany psychoterapią nastawioną na klienta (lub psychoterapią skoncentrowaną na osobie). Nazwa ta w dużej mierze oddaje to, co jest w centrum zainteresowania podejścia i stosunek jej twórcy do drugiego człowieka. Jego wkładem psychoterapię jest jego oryginalne rozumienie relacji klient – terapeuta. Pragnąc stworzyć warunki, do tego, aby terapia była procesem, w którym możliwe jest spotkanie dwu równych osób, rezygnował z nazywania jednej z osób w terapii "pacjentem" i zaczął używać słowa "klient". Rezygnował z pozycji terapeuty-eksperta na rzecz podejścia, w którym jedynym ekspertem w swojej sprawie może być klient. Najważniejsze w jego podejśicu stało się wczuwanie się w indywidualny, niepowtarzalny i subiektywny świat innego człowieka. Rolą psychoterapeuty jest stworzenie warunków, w których klient potrafi posłuchać sam siebie, zrozumieć powody swojego cierpienia, znaleźć tempo i kierunek zmian, które będą mu rzeczywiście służyły.
Teorie psychologiczne i pionierskie badania nad skutecznością psychoterapii
Rogers nie wierzył teoriom psychologicznym i uważał, że terapia, która wpasowuje klienta w teorie i sztywne diagnostyczne ramy nie służy jego zdrowieniu. Twierdził, że własne, indywidualne doświadczenie klienta jest najbardziej wiarygodną wskazówką postępowania psychoterapeutycznego. Podobnym szacunkiem obdarzał doświadczenie klienta. Zwracału uwagę, że to ono dostarcza najwięcej rzetelnych podstaw do poszukiwania najlepszych rozwiązań - nawet w przypadkacch, gdy wydawały się być ono dziwaczne lub niewłaściwe. Według tego amerykańskiego psychologa osobise doświadczenie i wynikające z niego implikacje, choć zawodne, są bardziej godne zaufania, niż intelekt i idee. Obserwował swoją pracę i sprawdzał, co służy, a co przeszkadza w rozwoju osobom, z którymi pracował. Jego podejście do terapii zmieniało się z czasem od ówcześnie powszechnego podejścia opierającego się na próbie odpowiedzi na pyanie jakleczyć i zmieniać ludzi na poszukiwanie sposbu na to, aby stworzyć relację, którą drugi człowiek może wykorzystać dla swojego rozwoju. Jego zainteresowania opierały się bardziej na odpowiedzi na pytanie co i jak, niż dlaczego.Nie bazował jednak na przeczuciach - jako pierwszy weryfikował swoje hipotezy prowadząc badania naukowe nad skutecznością i czynnikach leczących w psychoterapii.
Warunki psychoterapii humanistycznej - spójność, akceptacja i empatia
Warunkiem terapii jest świadomość klienta, iż doświadcza cierpienia lub chociaż dyskomfortu. Warunkami dla terapeuty są spójność, akceptacja i empatia. Te trzy warunki – nazywane w literaturze warunkami koniecznymi i wystarczającymi zmiany terapeutycznej – do dziś stanowią fundament kształcenia terapeutów w nurcie humanistycznym i doczekały się szerokiego potwierdzenia w badaniach nad skutecznością psychoterapii. Spójność rozumiał jako autentyczność, rezygnację z maski eksperta i profesjonalisty. Psychoterapeuta powinien mieć kontakt z doświadczaniem siebie w relacji z klientem, nawet gdy towarzyszące mu uczucia nie są przyjemne. Spójny psychoterapeuta jest także gotowy (choć nie zmuszony) do dzielenia się nimi. Akceptacja jest bezwarunkowym uznaniem drugiej osoby. Często źródłem jej problemów jest bowiem niewystarczająca akceptacja ze strony otoczenia. Terapeuta nie może częściowo akceptować swojego klienta, nie podważa i nie wątpi, w to co słyszy – nawet jeżeli treści nie są prawdziwe, zdobyte w ten sposób zaufanie pozwoli na ich zmianę. Nastawienie terapeuty powinno być przyjazne, serdeczne i niezaborczo troskliwe. Empatia dotyczy rozumienia świata klienta, gotowości do wkroczenia w ten świat i zrozumienia go, a także wrażliwością na zmieniające się znaczenia, uczucia i stany drugiej osoby. Dzięki tym elementom zapoczątkowuje się nieunikniony proces, ukierunkowany na rozwój.
Cele terapeutyczne w psychoterapii humanistycznej
Wynikiem udanego procesu terapeutycznego jest zmiana, która pozwala zwiększyć wewnętrzną spójność, ponosić odpowiedzialność za własne życie i osiągnąć własne cele. Rogers nazwał ten stan „osobą w pełni funkcjonującą” – to jedno z centralnych pojęć jego teorii osobowości. Osoba w pełni funkcjonująca ufa sobie i swojemu doświadczeniu, w oparciu o nie podejmuje decyzje. Jest to także człowiek otwarty także na innych i potrafi ich wysłuchać bez poczucia zagrożenia. Taki człowiek umie także żyć teraźniejszością, poświęcać uwagę przeżywanej chwili. Odpowiedzialność za siebie wiąże się z poczuciem wolności i sprawstwem, pozwala na przystosowanie się do zmiennych warunków, twórcze podejście do życia i rozwój.
Anna Gradkowska
Zaciekawił Cię ten artykuł? Chcesz doświadczyć psychoterapii humanistycznej? Zapraszamy!