Bliskość emocjonalna to jedna z podstawowych ludzkich potrzeb. Pomaga nam czuć się bezpiecznie, wspiera zdrowie psychiczne i fizyczne. Jednak dla wielu osób zbliżenie się do drugiego człowieka może wywoływać lęk. Dlaczego tak się dzieje? Co oznacza lęk przed bliskością w związku? I jak może pomóc psychoterapia?

Rodzimy się z biologiczną i podstawową potrzebą relacji z drugim i jest początkowo całkowicie od niego zależne. Z czasem uczymy się znajdować oparcie także w sobie. Odpowiedź jaką otrzymamy na naszą naturalną potrzebę zależności w dzieciństwie wpłynie na to, jak będziemy reagować na bycie w bliskości i zależności od drugiego w naszym dorosłym życiu.

Większość z nas boi się oceny innych.  Jeśli poziom lęku przed oceną jest niski, może działać na naszą korzyść: zachęcać do zastanowienia się nad swoim zachowaniem czy planowanym działaniem, pomagać je ulepszać. Zdarza się jednak, że lęk przed oceną paraliżuje nas tak bardzo, że przestaje być naszym sprzymierzeńcem.

Lęk przed zależnością jest powszechny. Boimy się zależeć od drugiego człowieka, strachem napełnia nas to, że ktoś może chcieć zależeć od nas. Jednocześnie świat bardzo mocno pokazuje nam jak bardzo jesteśmy od innych realnie, fizycznie i emocjonalnie, zależni.

Lęk to naturalna reakcja na zagrożenie. Wiele osób w pełnym niepewności i zmian stanie pandemii reaguje lękiem. Dla wielu tematem lęku staje się śmierć, w tym także śmierć bliskich osób.

Zaburzenia lękowe to jedne z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych. Lęk społeczny, czy fobia społeczna to jedno z takich zaburzeń. W tym artykule przyglądamy się mu z perspektywy terapii skoncentrowanej na emocjach Leslie Greenberga (Emotion-focused Therapy). Przyglądamy się źródłom lęku społecznego, emocjom i trudnościom, które mu towarzyszą oraz roli terapii w radzeniu sobie z nim.

Występujące od czasu do czasu uczucie niepokoju, lęku nie jest niczym szczególnym. Zwykle jest po prostu adekwatną odpowiedzią organizmu na stresujące sytuacje, które cechują się pewną dozą nieprzewidywalności. Jednak silny, uporczywy lęk oraz zamartwianie się, przewidywanie najgorszych scenariuszy, czy problemy z podejmowaniem decyzji z obawy przed błędem mogą świadczyć o występowaniu u danej osoby zespołu lęku uogólnionego. Szczególnie jeśli wymienione objawy są trudne do skontrolowania i znacząco utrudniają codzienne życie. Zespołowi lęku uogólnionego mogą towarzyszyć objawy fizyczne takie jak napięcie mięśni, zmęczenie, problemy ze snem oraz drażliwość czy problemy żołądkowe.

Osoby, które zgłaszają się do psychoterapeuty, często przychodzą, ponieważ chcą się zmienić: lepiej funkcjonować, nie cierpieć, zbudować solidne związki. Czasem wręcz chciałyby zmienić się w kogoś innego, lepszego, bardziej akceptowanego przez innych i przez samych siebie. Wyobrażają sobie przyszłość jako tę, która ma być tylko lepsza. Jednak zarówno podczas terapii, jak i w codziennym życiu, gdy zmiana staje się realna – wycofują się, czasami nawet zdają się aktywnie przeszkadzać w osiągnięciu tego, na czym im zależało. Strach przed zmianą staje się silniejszy niż jej pragnienie.

Wielu z nas boi się samotności. Od najwcześniejszych lat jesteśmy stworzeni do bycia w relacji z drugim człowiekiem. Czasem lęk przed byciem samemu staje się źródłem cierpienia, negatywnych uczuć i przeszkadza w codziennym życiu. Czym się objawia? Jakie mogą być jego przyczyny? Czy można się go pozbyć?

Panika uderza nagle, świat niespodziewanie zmienia się niemal całkowicie. Osoby, które doświadczyły ataku lęku panicznego często postrzegają go jako przerwę w normalnym życiu, istotne i nagłe zakłócenie swojego funkcjonowania, przerażające doświadczenie otchłani i braku gruntu. Często dzieje się to właśnie w okresie, gdy próbują budować własną autonomię.

Napady paniki silne wpływają na funkcjonowanie przeżywającej je osoby. Mogą powodować utratę samodzielności i niewywiązywanie się z codziennych obowiązków. Wiele z objawów zaburzenia lęku napadowego, szczególnie początkowo, to objawy fizyczne, które nie wydają się związane z funkcjonowaniem psychicznym, a napady paniki zazwyczaj pojawiają się, gdy nie ma blisko osób, które mogłyby udzielić wsparcia.

Każdy człowiek obawia się śmierci na swój własny sposób, bardziej lub mniej otwarcie. Obserwujemy upływający czas, przemijanie ludzi, wydarzeń, miejsc. Próbujemy wyobrazić sobie wieczność i nicość. Określone wydarzenia wzmacniają lęk przed śmiercią lub sprawiają, że go sobie uświadamiamy. Mogą to być wydarzenia w oczywisty sposób związane z umieraniem, takie jak poważna choroba czy śmierć bliskiej osoby, ale też sytuacje kryzysowe typu rozwód, utrata pracy, opuszczenie domu przez dzieci, zagrożenie bezpieczeństwa.

Lęk przed odrzuceniem może stać się jednym z najgłębszych lęków człowieka. Chęć uniknięcia odrzucenia może decydować o wszystkich ważnych relacjach, powodować samotność, pogłębiać ból i lęk.

Bliska więź emocjonalna z ważnymi osobami pomaga nam zachować zdrowie psychiczne i fizyczne.  Niekiedy rozwija się w nas lęk przed bliskością, a zbliżanie się do innych wydaje się zagrażające. Uczymy się, że bezpieczniej jest zachować dystans, choć ponosimy znaczące koszty izolowania się od ważnych osób. Jakie są przyczyny lęku przed bliskością? Jak może pomóc psychoterapia indywidualna czy terapia par?

Na zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne („nerwicę natręctw”) cierpi około 2-3% społeczeństwa. Na czym polega i co warto o nim wiedzieć?